«Ντοκιμαντέρ – Μια άλλη πραγματικότητα «…Θεωρητικά κείμενα για την ταυτότητα του ντοκιμαντέρ στον 21ο αιώνα

Είναι κοινός τόπος ότι το ντοκιμαντέρ τα τελευταία χρόνια έχει κερδίσει όχι μόνο μεγαλύτερη μερίδα του κοινού, αλλά και περισσότερους κινηματογραφιστές, που καταπιάνονται με αυτό το είδος παραγωγής. Το αποδεδειγμένα ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον προς αυτό το κινηματογραφικό είδος δεν άφησε αδιάφορους τους Ελληνες θεωρητικούς. Ετσι, ο τόμος «Ντοκιμαντέρ – Μια άλλη πραγματικότητα» είναι η πρώτη συλλογική δουλειά που συγγράφεται από 13 έλληνες θεωρητικούς, κριτικούς και ερευνητές (πανεπιστημιακούς και μη) και τιμητικά δύο ξένους, τον φινλανδό καθηγητή Jarmo Valkola και τον ισπανό σκηνοθέτη και θεωρητικό Pere Alber’ο. Το βιβλίο αποτελεί ένα ολοκληρωμένο εγχειρίδιο και μια πραγματικά διεξοδική έρευνα στο θέμα του ντοκιμαντέρ, και την ταυτότητά του στον 21ο αιώνα.

Τα κείμενα που περιλαμβάνει ο τόμος χωρίζονται σε δύο ενότητες. Η Ενότητα Α περιλαμβάνει κείμενα που οι συγγραφείς τους θίγουν γενικά θεωρητικά ζητήματα αυτής της «άλλης πραγματικότητας» του ντοκιμαντέρ στον 21ο αιώνα. Διερευνάται το ντοκιμαντέρ από διάφορες πλευρές, όχι απλώς ως μια πράξη καταγραφής της πραγματικότητας, αλλά ως μια πράξη «μεταμόρφωσής» της, με τη «συνενοχή» του σκηνοθέτη.

Πιο αναλυτικά, το πρώτο κείμενο από τον Pere Alber’ο εξετάζει τη σχέση του απρόβλεπτου της πραγματικότητας με την αφήγηση, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα τεχνολογικά μέσα, που προσφέρουν μηχανισμούς ελέγχου αυτής της πραγματικότητας. Στο δεύτερο δοκίμιο ο Jarmo Valkola ανατρέχει στα ζητήματα που προκύπτουν από όλη τη θεωρία του ντοκιμαντέρ, βλέποντάς τα μέσα από το πρίσμα της παρέμβασης των νέων τεχνολογιών και των μέσων. Ο Χρήστος Γούσιος διατυπώνει θεμελιώδεις σκέψεις για τη χρήση του ήχου, αλλά και της μουσικής στο ντοκιμαντέρ, ως μέσα διατύπωσης της αλήθειας. Η Μαρινάτα Κρητικού μοιράζεται τους προβληματισμούς της για το γραπτό κείμενο, με άλλα λόγια το σενάριο του ντοκιμαντέρ, και θέτει κρίσιμα ερωτήματα για τη μορφή και τα όρια των ντοκιμαντέρ σήμερα. Το τελευταίο κείμενο της πρώτης ενότητας υπογράφει ο Γιώργος Νικολακάκης και ερευνά τη θέση του ντοκιμαντέρ ως ξεχωριστή κατηγορία στην κινηματογραφική παραγωγή μέσα στο μεταβαλλόμενο τοπίο που επιτάσσει αυτός ο μεταμοντέρνος κόσμος και πολιτισμός της εικόνας.

Στην Ενότητα Β αναλύονται τα σημεία αιχμής της ταυτότητας του ντοκιμαντέρ, τα είδη και οι κυρίαρχες τάσεις στον 21ο αιώνα, όπου οι μοντέρνες τεχνολογίες και τα καινούρια μέσα επικοινωνίας έχουν διαμορφώσει μία νέα πραγματικότητα.

Τα 3 πρώτα κείμενα της ενότητας αυτής ασχολούνται με το πολιτικό ντοκιμαντέρ. Η Γιάννα Αθανασάτου εξετάζει την περίπτωση του ελληνικού πολιτικού ντοκιμαντέρ και την επίδρασή του στη δημόσια σφαίρα, όσον αφορά την ανάπτυξη μιας πολιτιστικής και ιδεολογικής στάσης στον χώρο του ελληνικού κινηματογράφου. Το δεύτερο κείμενο, της Δέσποινας Κακλαμανίδου, στρέφεται στο πολιτικό ντοκιμαντέρ μέσα από τη δουλειά του Michael Moore. Αναλύοντας τέσσερις ταινίες του επιδιώκει να εντοπίσει τα κύρια αφηγηματικά χαρακτηριστικά τους. Ο Γρηγόρης Πασχαλίδης λαμβάνοντας ως αφετηρία κι αυτός τη μελέτη των έργων του Moore, καταλήγει σε γενικότερα συμπεράσματα αναφορικά με τη βασική ιδιότητα του συγκεκριμένου είδους, ως το έμμεσο ντοκιμαντέρ της πολιτικής. Εκτός από πολιτικό λόγο όμως το ντοκιμαντέρ μπορεί να αποκτήσει και καταγγελτική φωνή. Ετσι, ο Κωστής Κορνέτης, λαμβάνοντας υπόψη και το «ντοκιμαντέρ μνήμης» διερευνά τα όρια του ντοκιμαντέρ ως «κατηγορώ», μέσω παραγωγής της μνήμης ή της λήθης. Ο Νίκος Λερός και η Ελενα Καμηλάρη εξετάζοντας τους μηχανισμούς αφήγησης, δραματουργικής δομής και σκηνοθεσίας στο ντοκιμαντέρ του Werner Herzog «Grizzly Man», προσπαθούν να εντοπίσουν τα ρευστά όρια ανάμεσα σε ντοκιμαντέρ και μυθοπλασία. Στο ίδιο πλαίσιο ο Αντρέας Παγουλάτος καταπιάνεται με την «Ντοκιμυθοπλασία, ένα μεικτό αυτόνομο κινηματογραφικό είδος» που αποτελεί μία υβριδική μορφή ανάμεσα στα δύο είδη και το εξετάζει από τα πρώιμα χρόνια του κινηματογράφου έως σήμερα. Ο Γιάννης Σκοπετέας στρέφεται προς το πολυσυλλεκτικό ντοκιμαντέρ, το οποίο αξιοποιεί αρχειακό υλικό εικόνων και ήχων κι εξετάζει τις πρακτικές παραμέτρους και το πολιτιστικό υπόβαθρο των αρχών του 21ου αιώνα, για να εντοπίσει τις προοπτικές ανάπτυξης του είδους. Από τον τόμο αυτό, που διερευνά τις προκλήσεις του ντοκιμαντέρ στον 21ο αιώνα, δεν θα μπορούσε να λείπει η αναφορά στην ψηφιακή τεχνολογία και στη νέα αισθητική που διαμορφώνεται με το ψηφιακό βίντεο (dv). Συγκεκριμένα, το θέμα με το οποίο καταπιάνεται η Ειρήνη Στάθη είναι η «Ρεαλιστική αισθητική και η ψηφιακή τεχνολογία στο υβριδικό ντοκιμαντέρ». Το τελευταίο δοκίμιο υπογράφει η Βασιλική Τσιτσοπούλου και αναφέρεται στην ενδεικτικότητα, την ενδεικτική σχέση που έχουν όλες οι εικόνες και οι ήχοι με αυτό που απεικονίζουν. Διερευνώντας ελληνικά ντοκιμαντέρ η Ειρήνη Στάθη αναλύει τον τρόπο με τον οποίο διάφοροι σκηνοθέτες, κινηματογραφιστές επικαίρων και ντοκιμαντεριστές προσπαθούν να διαχειριστούν αυτό το ίχνος του χρόνου και της πραγματικότητας της Ελλάδας.
Συλλογικό ,επιμέλεια: Ειρήνη Στάθη – Γιάννης Σκοπετέας ,εκδόσεις Αιγόκερως, σ. 312.
Από την Αντυ Δημοπούλου http://www.enet.gr

~ από uncutstr στο Νοεμβρίου 11, 2009.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: