Janet McCabe …»Κινηματογράφος και φεμινισμός «

Η Janet McCabe, λέκτορας στο Trinity College του Δουβλίνου θέλησε να ερευνήσει τη σχέση του γυναικείου φύλου με τον κινηματογράφο. Για να στοιχειοθετήσει την έρευνά της, συλλέγει και εξετάζει στοιχεία από της αρχές της δεκαετίας του ’70 έως σήμερα. Αναλύοντας θεωρητικές θέσεις, δοκίμια, βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες, αλλά και τηλεοπτικές σειρές, η McCabe εντοπίζει στο βιβλίο της βασικές θέσεις και σημεία που συνέβαλαν στο να πάει η κριτική σκέψη στο ζήτημα ένα βήμα παρακάτω. Δεν πρόκειται για μια επιφανειακή παρατήρηση της θέσης της γυναίκας στο σινεμά, αλλά για μια κοινωνιολογική προσέγγιση, καθώς η συγγραφέας λαμβάνει υπόψη της τα κοινωνικο-ιστορικά, πολιτικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα, τα οποία διαμόρφωναν κάθε φορά τα δεδομένα. Ο μεταμοντερνισμός, η παγκοσμιοποίηση, η πολυπολιτισμικότητα, οι ψηφιακές τεχνολογίες και τα νέα μέσα είναι μόνο μερικές από τις συνιστώσες που καθορίζουν ή επανακαθορίζουν τον φεμινισμό στον κινηματογράφο. Και για να οριστεί η γλώσσα της θεωρητικής αναζήτησης της γυναίκας στο σινεμά δεν φτάνει μόνον η κειμενική ανάλυση, αλλά γι’ αυτό η συγγραφέας αξιοποιεί ως χρήσιμα εργαλεία τον εμπειρικό και τον ψυχαναλυτικό παράγοντα.

Το βιβλίο ξεκινά από τις διάφορες υπαρξιακές αντιλήψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί για τη γυναίκα, δικαιολογώντας, ή καλύτερα εντοπίζοντας, τη θέση τους πρώτα πρώτα στον κόσμο. Η συγγραφέας αναλύει τις θεωρητικές σκέψεις για τη γυναίκα από την πρώτη φεμινιστική θέαση της De Beauvoir, που ορίζει τη γυναίκα ως «άλλο», μέχρι το δεύτερο φεμινιστικό κύμα θεωρητικών μελετών, που επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στις πολιτικές της κουλτούρας. Οι διάφορες αντιλήψεις προκαλούσαν, σύμφωνα με την ερευνήτρια, σύγχυση στις γυναίκες, από την άλλη όμως κατάφεραν την αποδόμηση της πατριαρχικής ιδεολογίας.

Ετσι, παραθέτει τις πρώτες ιστορικές μελέτες που βασίστηκαν πάνω στη «θεωρία της αντανάκλασης» και είχαν ως στόχο να αποδείξουν ότι η εικόνα της γυναίκας προς τα έξω είχε καθαρά σεξιστικό περιεχόμενο, τόσο στον χολιγουντιανό όσο και στον ευρωπαϊκό κινηματογράφο. Η «απελευθερωτική» δεκαετία του ’60 εισήγαγε τη γυναίκα στη μεταβατική φάση, στον κινηματογράφο αλλά και στη ζωή, «από τον σεβασμό στον βιασμό». Ηταν τη δεκαετία του ’70 όταν άρχισαν να καταγράφονται οι πρώτες νέες – νεωτεριστικές προσεγγίσεις, με σημείο αφετηρίας τη χειραφέτηση της γυναίκας.

Από εκεί και πέρα η συγγραφέας καταπιάνεται με τη στροφή που έκανε τότε ο κινηματογράφος παρουσιάζοντας μια εικόνα για τη γυναίκα που δεν αντανακλούσε την πραγματικότητα, αλλά προσπαθούσε να τη διαμορφώσει εκ νέου. Αλλωστε, το κίνητρο για την πρώτη προσέγγιση της σχέσης του κινηματογράφου και του φεμινισμού ήταν το κοινό ενδιαφέρον των θεωρητικών και από τις δύο πλευρές για το πώς ο κινηματογράφος μπορούσε να επηρεάσει τον θεατή του. Με αυτό το ερώτημα ασχολήθηκε και το γαλλικό κινηματογραφικό περιοδικό Cahiers du Cinema, αλλά και τα γεγονότα του Μάη του ’68, που προώθησαν την πολιτικοποιημένη κριτική του κινηματογράφου, ακόμη και στο θέμα της γυναίκας. Η McCabe ξεπερνώντας τις κειμενικές αναζητήσεις στρέφεται στη σημασία του φεμινισμού στα τμήματα πολιτισμικών σπουδών, αλλά και στην ανάλυση ενός αναπτυσσόμενου πεδίου έρευνας που είχε να κάνει με την τηλεοπτική κωμωδία και τη θέση της γυναίκας. Ξεκινώντας από το «Love Lucy» και τη Lucille Ball φτάνει ώς το σημερινό «Sex and the City» για να διαπραγματευτεί το ποσοστό που η τηλεόραση διαμορφώνει την εικόνα της γυναίκας ή διαμορφώνεται η ίδια από το κοινωνικό status quo.

Στο πλαίσιο της κοινωνιολογικής έρευνας από το βιβλίο δεν θα μπορούσε να λείπει η αναφορά στις μαύρες γυναίκες, την κοινωνική και πολιτισμική εμπειρία τους στον κινηματογράφο. Οι παράγοντες: φυλή, εθνικότητα και μετα-αποικιοκρατισμός ή μοντερνισμός καταλαμβάνουν ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο και πεδίο κριτικής που προσδίδουν στην εκάστοτε γυναίκα τη δική της ταυτότητα.

Μια άλλη συντεταγμένη που επίσης αναλύεται είναι η σεξουαλική ταυτότητα των γυναικών. Η πρόσληψη της υποκειμενικότητας, η σεξουαλική διαφορά και η διαφορετική φαντασίωση, ακόμη και η queer θεωρία μπαίνουν κάτω από το μικροσκόπιο και εξετάζεται η επίδρασή τους στη σχέση γυναίκας και κινηματογράφου. Η McCabe εισάγει στη μεθοδολογική αναζήτηση αυτής της σχέσης, εκτός από τη γυναίκα, ένα ακόμη υποκείμενο, τη λεσβία. Σημειώνει μάλιστα τη διάκριση που εισήγαγε το χολιγουντιανό star system ανάμεσα στη λεσβία σταρ και τη λεσβία θεατή.

Το βιβλίο της McCabe καταφέρνει να ανοίξει νέους δρόμους στη φεμινιστική θεωρία, αγγίζοντας και το πεδίο της φεμινιστικής γραφής στον κινηματογράφο. Η πολυεπίπεδη ανάλυση της σχέσης του φεμινισμού με τον κινηματογράφο προήγαγε πολλές κοινωνιολογικές θέσεις και ανάδειξε έναν κριτικό λόγο, σύμφωνα με τον οποίο η γυναίκα πρωταγωνίστρια, θεατής αλλά και θεωρητικός έχει διακριτή θέση μέσα στον κινηματογράφο. …
Σειρά: Κινηματογραφικές σπουδές
υπεύθυνη σειράς: Εύα Στεφανή
μτφρ.: Ειρήνη Πύρπασου
επιμ.: Ιωάννα Αθανασάτου
εκδόσεις Πατάκη, σ. 279,
Από την Αντυ Δημοπούλου…www.enet.gr

Advertisements

~ από uncutstr στο Νοέμβριος 7, 2009.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: